Avukatlık sınavı nedir? Nasıl ortaya çikmistir?

Avukatlık sınavı, avukatlığa kabul edilebilmek için 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 3. maddesinde öngörülen bir koşul ve 4667 sayılı yasa ile getirilen değişikliklerden biridir.

4667 sayılı yasa ile avukatlık sınavı 2001 yılında, 21. Dönem parlamentosunda DSP, MHP, ANAP, DYP ve FP’nin oybirliğiyle kabul edilen bir düzenlemeyle, avukatlık stajının ardından mesleğe başlayabilmek için bir şart olarak getirilmiştir.

Buna göre avukat olabilmek için, hukuk lisans eğitiminden sonra 6 ay adliye stajı ve 6 ay da avukat yanında staj gerçekleştirmek, bu stajın bitiminde Türkiye Barolar Birliğince, Ögrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi'ne yaptırılması öngörülen avukatlık sınavını vermek gereklidir. ÖSYM’nin yapacağı sınavda başarılı olma yüz puan üzerinden yetmiş puan almakla gerçekleşir. Sınav yüzde otuz oranında meslek sorularını(Avukatlık Kanunu), yüzde yetmiş oranında teorik ve yasal düzenlemelerin somut olaylara uygulanması sorularını içerecektir. Avukat adayı bir sene içinde iki defa olmak üzere üst üste toplam altı sınav hakkında sahiptir.6 defa sınavdan başarısız olanlar sınav hakkını ve avukatlık mesleğini icra hakkını kaybederler. Bu şahıslar mahkemelerde kalem veya icra müdürü olabilirler.

Avukatlık sınavının kaldırılması

2006 yılı haziran ayında İstanbul Barosunda avukatlık stajı yapan Hasan Basri Türkoğlu, Avukatlık Sınavı Yönetmeliği'nin bazı maddelerinin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle Danıştay'da dava açtı.Türkoğlu'nun Türkiye Barolar Birliği aleyhine açtığı davanın dilekçesinde, staj yaptığı İstanbul Barosu Staj Eğitim Merkezinde ”Meslek İlkeleri ve Uygulamada Avukatlık” dersinin zorunlu olduğu ve avukatlık sınavının yüzde 40'ının bu ders konularından seçildiği ifade edildi. Dersin ve staj bitirme tezinin, her baroda uygulanmadığına işaret edilen dilekçede, stajyer avukatlar arasında eşitsizlik yaratıldığı savunuldu.

Avukatlık Kanunu'nun üçüncü maddesinin (c) fıkrasının, “avukatlık stajını tamamlayarak staj bitim belgesi alma”, (d) fıkrasının da ”avukatlık sınavını başarmış olma” şartlarını içerdiği anlatılan dilekçede, bu şartların staj bitiminden sonra aranmasının hak kaybına neden olacağı ileri sürüldü. Dilekçede, avukatlık sınavının stajdan önce yapılması gerektiği ve hukuk fakültesi mezunlarının bu sınava göre mesleki kariyerlerini belirlemesinin yerinde olacağı ifade edildi.

Dilekçede, avukatlık stajından sonra çalisilabilmesi şartının da Anayasa'da tanımlanan “çalisma özgürlügü” ilkesine aykırı olduğu savunuldu. Bir stajyerin, avukatlık sınavını kazanamaması ve avukatlık mesleğine başlayamaması halinde, yapılan stajın “angarya” olacağı ifade edilen dilekçede, Anayasa'nın 18. maddesinin angarya çalismalari yasakladığı belirtildi.

AK Parti Zonguldak Milletvekili Köksal Toptan başkanlığında toplanan Adalet Komisyonu, Konya Milletvekili Ahmet Işik'ın avukatlık sınavının staj sonu yerine staj başlangıcında yapılmasını öngören teklifi ile avukatlık sınavının kaldırılmasına ilişkin iki ayrı yasa teklifini görüşerek kabul etti.

Kabul edilen teklife göre, avukatlık mesleğine kabul edilebilmek için staj sonrası yapılacak avukatlık sınavı kaldırıldı.. Buna göre, avukatlığa giriş sınavı, stajdan önce, Türkiye Barolar Birliği tarafından, ÖSYM'ye yaptırılacak, avukatlık sınavının kaldırılmasına ilişkin teklifin kabul edilmesi ve Cumhurbaşkanı tarafından onaylanması halinde ise bu sınav tamamen kaldırılacaktı.

2006 yılı kasım ayında, staj sonrasında uygulanan avukatlık sınavının kaldırılmasını öngören kanun teklifi, TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edildi.

CHP'li milletvekillerinin karşi çiktigi teklif, AK Partili milletvekillerinin oylarıyla kabul edildi.

2006 yılı Aralık ayında Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, Avukatlık Kanununda değişiklik yaparak avukatlık sınavını kaldıran kanunu onayladı.

Böylece avukatlık sınavının -avukatlık stajı öncesinde veya sonrasında- uygulanmayacağı resmen karara bağlanmış oldu.

Türkiye Barolar Birliği'nin karara tepkisi

Türkiye Barolar Birliği Başkanı Av. Özdemir Özok avukatlık sınavının kaldırılmasını eleştirmiş, sınavın bir zorunluluk olduğunu ve yapılması gerekenin sınavın iptal edilmesi değil, sınavın gerçekleştirilmesine dair varolan sistemin yeniden düzenlenmesi olduğunu savunmuştur. Avukatlık mesleğinin bir “son çare” mesleği olmaması gerektiğini, hakimlik, savcılık gibi mesleklerin sınavlarında başarılı olamayan hukuk fakültesi mezunlarının 1 yıllık staj süresinden sonra baroya kaydolarak avukatlık yapabildiğini ve bu durumun avukatlık mesleğinin değerini düşürdüğünü belirtmiş ve avukatlık sınavının “Avrupa Birliği Uyum Yasaları” gereği olması gerektiğini, hemen tüm Avrupa ülkelerinde böyle bir sınavın varolduğunu ve zorlu bir prosedürden sonra avukat olmaya hak kazanılabildiğini, bu sayede bozuk olan hukuk düzeninin iyileştirilmesinde aşama kaydedileceğini eklemiştir.