YABANCI DOKTORLARIN TÜRKİYE'DE ÇALIŞMASI İLE İLGİLİ TARTIŞMALAR HAKKINDA ÖZET BİLGİLER:

HAZIRLAYAN: İPEK DORAK (21, Boğaziçi Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü 3. sınıf öğrencisi)

-Tasarının kapsamı:

   Sağlık Kanunu Yasa Tasarısının Cumhurbaşkanı tarafından veto edilerek meclise geri gönderilen beş maddesi tekrar Meclis Sağlık Komisyonu’nun gündeminde. Yeni düzenlemede, halen yürürlükteki kanunda yer alan “Türkiye Cumhuriyeti dahilinde tababet icra ve herhangi surette olursa olsun hasta tedavi edebilmek için Türkiye Darülfünunu Tıp Fakültesi’nden diploma sahibi olmak ve Türk bulunmak şarttır” ifadesindeki, ‘Türk bulunmak’ ibaresi ile ‘izinli Türk hekimlerinin’ ibaresi ‘mezun hekimlerin’ olarak değiştirilecek. Böylelikle ilk etapta yaklaşık beş bin yabancı doktora Türkiye’de çalışma imkanı doğacak. Tüm düzenlemelerin yasalaşması halinde ise 100 bin yabancı hekim Türkiye’de iş başı yapabilecek.

   Yabancı hekimlerin öncelikle özel sektöre yaptırılacak donanımlı hastanelerde çalıştırılması düşünülüyor. 4 milyar dolarlık bir proje kapsamında kamu arazilerine özel sektöre sağlık kampüsleri ve bölge sağlık merkezleri inşa ettirilecek. Kampüslerde kafeterya, banka ve alışveriş merkezleri bulunacak. İnşaatı yapacak özel sektör firmasına ait olacak kampüsler devlet tarafından 49 yıllığına kiralanacak. Kampüsler ilk etapta İstanbul, Ankara, İzmir ve Antalya’da inşa edilecek. Kampüsler için öngörülen maliyet  2 milyar dolar. Ayrıca 20 adet her türlü donanıma sahip bölge hastanesi yaptırılacak. Bunlar için İstanbul (Avrupa ve Asya yakasına ayrı ayrı), Balıkesir, Manisa, Eskişehir, Bursa, Kocaeli, Konya, Mersin, Adana, Kayseri, Samsun, Sivas, Trabzon, Erzurum, Elazığ, Gaziantep, Şanlıurfa, Diyarbakır ve Van uygun görüldü. Hastalar gerektiğinde Ankara ve İstanbul’a sevk edilecek.

   Yabancı sermayenin ilgi göstermesi beklenilen projenin hedeflerinden biri de sağlık turizminde dünya merkezi olabilmek ve batılı sigorta şirketleri nezrinde öncelikli konuma gelebilmek. Sağlık Bakanı Recep Akdağ da 10 Şubat 2007’de yaptığı “yabancı hekim kamuda istihdam edilmeyecek; özel hastanelerde çalıştırılacak” açıklaması ile bu uygulamaların sinyallerini veriyor.

   Konu ile ilgili en son açıklama ise 15 Mart tarihinde AK Parti  Genel Başkan Yardımcısı Dengir Mir Mehmet Fırat tarafından yapıldı. Fırat yaptığı açıklamada yabancı doktorlara Türkiye'de çalışma imkanı sağlayan kanuni düzenlemeyi savunarak, düzenlemenin Arap sermayesini Türkiye'ye çekme amacını taşıdığını anlattı. Özellikle Arap ülkelerinin, 11 Eylül olaylarından sonra İngiltere ve Amerika'daki sağlık hizmetlerinden faydalanmakta zorlandıklarını kaydeden Fırat, ''Arap sermayesi, Orta Doğu'daki zengin insanların Türkiye'de tedavi edilebilmelerinin sağlanabilmesi amacıyla, sağlık köyleri, sağlık şehirleri kurulması için yatırım talebinde bulundu'' dedi. Fırat, ''Aslında yabancı doktorların getirilme meselesi temelde buna yönelik bir yasaydı. Yoksa yabancı doktoru getirip Şırnak'ta çalıştırma gibi bir düşünce yoktu'' görüşünü dile getirdi.

-Yasa tasarısının kanunlaşma süreci:

   Türkiye'de yabancı sağlık personeline çalışma olanağı da sağlayan 153 maddelik Sağlık Kanunu Yasa Tasarısı ilk kez 21 Şubat 2006’da Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın açıklaması ile gündeme geldi. Sağlık Bakanlığı’nın 18 Mart 2006’da görüşe açtığı yasa taslakları, 27 Haziran 2006’da hükümet tarafından yasa tasarısı haline getirilerek TBMM’ye sunuldu. AB’ye uyum çabaları kapsamında yabancı doktorların Türkiye’de çalışmasına olanak sağlayan yasa tasarısının görüşülmesine ise 31 Ocak 2007’de başlandı. Başta Tabip Odaları’nın karşı çıktığı yasa nedeniyle birçok eylem yapıldı ancak AKP iktidarı konu ile ilgili kararlılığını sürdürdü. Tasarı, uzun süren görüşmeler ve tartışmalar sonunda gündeme gelmesinden yaklaşık bir yıl sonra 15 Şubat 2007 tarihinde kabul edildi. Ancak Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer yasayı veto ederek tekrar görüşülmesi için TBMM’ye geri yolladı. Meclis Sağlık Komisyonu Sezer’in veto gerekçelerini inceledi. Komisyon Başkanı Cevdet Erdöl’ün veto edilen maddelerin yasa metninden çıkarılması yönündeki önerisine Sağlık Bakanlığı Müsteşarı Necdet Ünivar da destek verince, veto edilen maddelerin yasa metninden çıkarılmasına karar verildi. 9 Mart 2007 tarihinde Komisyon Başkanı Cevdet Erdöl konuyla ilgili yaptığı açıklamada “Cumhurbaşkanı o kadar güzel yazmış ki, biz de vazgeçtik” dedi ve kanunu yeniden gündeme almayı düşünmediklerini de sözlerine ekledi.

   Ancak komisyonun geri çekme kararının Ahmet Necdet Sezer’in yasayı Anayasa Mahkemesi’ne götürme olasılığından kaynaklandığı görüşleri, Başbakan’ın yasanın neden geri çekildiği bilmediğini ve yasayı halen desteklediğini açıklaması ve Sağlık Bakanı Recep Akdağ’ın “Bakanlık görüşünde bir değişiklik yok” sözleri ile ağırlık kazandı.

   Sağlık Bakanlığı’ndan yapılan yazılı açıklamada da, Türkiye’de hekim açığının halen çok önemli bir sorun olduğu belirtilerek, “Bu nedenle, Bakanlığımızın; Türkiye’de tıp fakültelerindeki öğrenci sayısının, dolayısıyla hekim sayısının artırılması ve yabancı uyruklu doktor çalıştırılması ile ilgili konularda bir fikir değişikliği yoktur” denildi. Ayrıca açıklamada “Meclisimize yeniden görüşülmek üzere iade edilen maddelerin, bilahare değerlendirilmek üzere Sağlık Komisyonunca kanun metninden çıkarılması, tarafımızca da uygun bulunmuştur” ifadesi dikkati çekti.

   İade edilen maddelerin görüşülmesinin ertelenmesinin nedenine ise Sağlık Bakanı Recep Akdağ açıklık kazandırdı ve “Bu kanunda, Sağlıkta Dönüşüm Programıyla ilgili pratik olarak çok önemli maddeler vardı. Bunların gecikmesini istemiyoruz. Dolayısıyla kanun iade edilen maddeler dışında yürürlüğe bir an önce girsin istiyoruz. Bu sebeple iade edilen maddelerin görüşülmesini, değerlendirilmesini ertelemiş bulunuyoruz” dedi. Ancak bu erteleme kararında Cumhurbaşkanı Sezer’in Mayıs ayında görev süresinin sona erecek olmasının da rol oynadığı yasaya karşı çevreler tarafından vurgulandı.

   Sağlık Bakanlığı’ndan yapılan açıklamanın ardından TBMM Sağlık Komisyon Başkanı ve AK Parti Trabzon Milletvekili Cevdet Erdöl, 12 Mart 2007 tarihinde yaptığı açıklamasında, Sağlık Bakanlığı tarafından, yabancı doktor çalıştırılması konusunda yeni bir yasal çalışma başlatıldığını belirterek, projeden vazgeçilmediğinin altını çizdi.